chân như
Định nghĩa
- Danh từ (Tôn giáo, Triết học):
- Chân lý vĩnh hằng, bản thể chân thực của vạn pháp: Theo giáo lý Phật giáo, đây là thực tại tuyệt đối, bản chất chân thật và bất biến của mọi hiện tượng, vượt lên trên mọi khái niệm, đối đãi và suy lường của tâm thức thông thường.
- Pháp tính, Như Lai tạng, Thực tướng: Một thuật ngữ chỉ cái "như thị" chân thực, không bị sinh diệt, biến đổi, là bản thể thanh tịnh vốn có của tất cả chúng sinh.
Ví dụ sử dụng
- Danh từ:
- Giáo lý nhà Phật thường nhắc đến việc quay về với "chân như" bản tâm. (Giáo lý nhà Phật thường nhắc đến việc quay về với bản thể chân thật của tâm mình.)
- Kinh điển ghi rằng, chư pháp vốn không sinh diệt, đó chính là nghĩa của "chân như". (Kinh điển ghi rằng, các pháp vốn không sinh không diệt, đó chính là ý nghĩa của thực tại vĩnh hằng.)
- Thiền sư giảng rằng, đạt được trí tuệ Bát-nhã là thấy được tánh "chân như". (Thiền sư giảng rằng, đạt được trí tuệ Bát-nhã là thấy được bản chất chân thật.)
Các cách sử dụng nâng cao
- "Chân như pháp giới": Chỉ toàn thể vũ trụ hay thế giới hiện tượng xét về mặt bản thể chân thật, không phân chia.
- Trong Hoa Nghiêm tông, "chân như pháp giới" là pháp môn viên dung vô ngại.
- "Chân như duyên khởi": Một khái niệm Phật giáo diễn tả từ bản thể chân như (tĩnh) mà khởi lên hiện tượng vạn pháp (động).
- Giáo lý "chân như duyên khởi" giải thích mối quan hệ giữa bản thể và hiện tượng.
Biến thể và từ liên quan
- Chân tâm (danh từ): Tâm chân thật, không bị vọng niệm che mờ, thường được dùng đồng nghĩa với "chân như" trong ngữ cảnh tu tập.
- Tu hành là để trở về với "chân tâm" của chính mình.
- Pháp tánh (danh từ): Bản tính chân thật của các pháp, gần nghĩa với "chân như".
- "Pháp tánh" bình đẳng, không có sai biệt.
- Tánh Không (danh từ): Một khái niệm then chốt khác trong Phật giáo Đại thừa, chỉ tính chất không có tự tánh cố định của vạn pháp, có liên hệ mật thiết với "chân như".
Từ đồng nghĩa
- Thực tướng: Tướng chân thật, không phải là giả tướng.
- Bản thể: Thể tính căn nguyên, chân thật.
- Chân lý tuyệt đối: Chân lý tối hậu, không thay đổi (trong ngữ cảnh triết học/tôn giáo).
Thành ngữ liên quan
- "Kiến tánh thành Phật": Thấy được bản tánh chân như thì thành Phật. (Thành ngữ Thiền tông, trong đó "tánh" ám chỉ "chân như").
- Mục đích của người tu Thiền là "kiến tánh thành Phật".
- "Phiền não tức Bồ-đề": Phiền não và trí tuệ giác ngộ (Bồ-đề) vốn cùng một bản thể chân như. (Thể hiện sự bất nhị giữa mê và ngộ trên phương diện bản thể).
- Hiểu được lý "phiền não tức Bồ-đề" sẽ thấy mọi pháp đều là "chân như".